ค้นหา
รายการที่พบทั้งหมด 50,234 รายการ
วันที่ ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๔ ตรงกับเวลาประมาณ ๑๓.๐๐ น. ของประเทศไทยในวันนี้ ทับหลังทั้ง ๒ รายการ จากปราสาทหนองหงส์และเขาโล้น ได้ออกเดินทางจากท่าอากาศยานนานาชาติลอสแองเจลิส สหรัฐอเมริกา โดยสายการบิน Korean Air มุ่งหน้าสู่มาตุภูมิประเทศไทย โดยจะพักเปลี่ยนเที่ยวบินที่ท่าอากาศยานนานาชาติอินชอน ก่อนมาถึงท่าอากาศยานนานาชาติสุวรรณภูมิ ในวันพรุ่งนี้ กรมศิลปากรขอขอบคุณ สถานกงสุลใหญ่ ณ นครลอสแอนเจลิส ที่ได้เป็นผู้แทนกรมศิลปากรในการควบคุมดูแลการบรรจุหีบห่อและการขนย้ายในทุกขั้นตอน
องค์ความรู้ : ศิลปวัฒนธรรมและโบราณสถานในจังหวัดชลบุรี
เรื่อง ศาลจังหวัดชลบุรี (หลังเก่า)
ศาลจังหวัดชลบุรี (หลังเก่า) ตั้งอยู่ตำบลบางปลาสร้อย อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เป็นอาคารก่ออิฐถือปูนชั้นเดียว ได้รับอิทธิพลจากสถาปัตยกรรมตะวันตก และมีรูปแบบคล้ายคลึงกับศาลจังหวัดเพชรบุรีและสิงห์บุรี ซึ่งอาจเป็นที่นิยมหรือเป็นแบบมาตรฐานที่ใช้ในการก่อสร้างอาคารศาล จังหวัดในสมัยรัชกาลที่ 5
ที่มา : โบราณสถานสำคัญในเขตจังหวัดชลบุรี : เอกสารประกอบการอบรมทบทวนอาสาสมัครท้องถิ่นในการดูแลรักษามรดกทางศิลปวัฒนธรรม (อส.มศ) จังหวัดชลบุรี วันพุธที่ 23 มกราคม 2551 ณ วัดตาลล้อม ต.เหมือง อ.เมือง จ.ชลบุรี. (2551). ปราจีนบุรี : กลุ่มโบราณคดี สำนักศิลปากรที่ 5 ปราจีนบุรี
ภาพประกอบ : ศาลจังหวัดชลบุรี (หลังเก่า).(2558).ค้นหาเมื่อ 30 มกราคม 2564, จาก https://www.facebook.com/Teeneechonburi1/posts/1575128792751353/
รูปภาพศาลเก่า : ศาลจังหวัดชลบุรีหลังเก่า.(2557).ค้นหาเมื่อ 30 มกราคม 2564, จากhttps://www.chonburiindex.com/forum/showthread.php?t=21602
#หอสมุดแห่งชาติชลบุรี #สำนักศิลปากรที่5ปราจีนบุรี #กรมศิลปากร #กระทรวงวัฒนธรรม #ศาลจังหวัดชลบุรี(หลังเก่า) #โบราณสถาน #ชลบุรี
องค์ความรู้มรดกศิลปวัฒนธรรม ตอนที่ ๒ "จากกัมพุชสู่กัมพูชา ที่มาและความหมายในการรับรู้ของเขมร"
โดย รองศาสตราจารย์ ดร. ศานติ ภักดีคำ
อาจารย์ประจำคณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
และคณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทย
หลักศิลาสลักรูปพระรัตนตรัยแบบมหายาน
วัสดุหินทราย
อายุสมัย พุทธศตวรรษที่ ๑๗-๑๘ (๘๐๐ - ๙๐๐ ปีมาแล้ว)
ประวัติ สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์วรพินิต ประทาน เมื่อวันที่ ๒ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๔๗๕
หลักศิลารูปทรงคล้ายใบกลีบบัว สลักภาพบุคคลทั้งสี่ด้าน โดยด้านหน้าสลักรูปพระพุทธรูปสมาธินาคปรก เบื้องล่างบริเวณขนดนาคมีเทพี ๒ กรทรงยืนอยู่บนฐานบัวคว่ำบัวหงาย ด้านหลังหลักศิลาสลักรูปพระโพธิสัตว์ ๘ กร ตอนล่างสลักรูปพระนางปรัชญาปารมิตาภาค ๕ เศียร ๑๐ กร ด้านข้างหลักศิลาทางขวาของพระพุทธรูปสลักรูปพระโพธิ์สัตว์วัชรปาณี ตอนล่างสลักรูปเทพี ๔ กร (สันนิษฐานว่าเป็นพระนางสุชาดา) ด้านข้างหลักศิลาทางซ้ายของพระพุทธรูปสลักรูปพระอวโลกิเตศวร ๔ กร ตอนล่างเป็นรูปเทพี ๒ กร สันนิษฐานว่าเป็นรูปพระนางตารา
โบราณวัตถุชิ้นนี้ เป็นหนึ่งในวัตถุจัดแสดงในนิทรรศการพิเศษ “อารยธรรมวิวัฒน์ ลพบุรี – ศรีรามเทพนคร” ณ พระที่นั่งศิวโมกขพิมาน ซึ่งจัดแสดงจนถึงวันที่ ๓๐ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๔
โดยภาพสลักรูปบุคคลที่ปรากฏบนหลักศิลาแต่ละด้านนั้น เป็นการสื่อถึงรูปเคารพในศาสนาพุทธนิกายมหายานที่มีความหมายต่างกันออกไป รูปเคารพที่สำคัญ ได้แก่
*พระศากยมุนี ตามความเชื่อในพุทธศาสนามหายานนั้นเป็นพระพุทธเจ้าในร่างมนุษย์ (ภาคนิรมาณกาย) ที่ลงมาจุติบนโลกมนุษย์ในห้วงเวลาปัจจุบันและดับขันธ์ไปแล้ว
*พระโพธิ์สัตว์อวโลกิเตศวร หรือพระโพธิสัตว์ปัทมปาณี เป็นโพธิสัตว์ที่ดูแลโลกมนุษย์ในห้วงเวลาปัจจุบัน (ยุคของพระพุทธเจ้าศากยมุนี) ถือกำเนิดจากพระอมิตาภะ ดังนั้นจึงพบรูปพระอมิตาภะประทับนั่งสมาธิอยู่บนมวยผมของพระอวโลกิเตศวรเสมอ ลักษณะสำคัญของพระองค์คือ การแสดงออกถึงการเป็นนักบวชด้วยการเกล้าพระเกศาขึ้นเป็นมวย พระกรถือดอกบัว ลูกประคำหรือหม้อน้ำ เป็นต้น
*พระนางปรัชญาปารมิตา เป็นเทพีแห่งความรู้และความเฉลียวฉลาด วัตถุสำคัญที่มักปรากฏในพระกรของนางปรัชญาปารมิตาคือดอกบัวและคัมภีร์ปรัชญาปารมิตาสูตร
*พระโพธิสัตว์วัชรปาณี เป็นโพธิสัตว์ที่มีบทบาทถึงการรบกับอสูร และเป็นเทพที่ควบคุมฝน เนื่องจากเครื่องหมายของพระองค์คือ วัชระ หรือ สายฟ้า ในงานประติมากรรมมักสร้างพระโพธิสัตว์วัชรปาณีที่แสดงอาการดุร้าย พระกรถืออาวุธต่าง ๆ โดยมีอาวุธสำคัญคือ วัชระและกระดิ่ง
-ด้านหน้าของหลักศิลาสลักรูปพระพุทธรูปสมาธินาคปรก ซึ่งเป็นรูปแทนของ “พระศากยมุนี” มีพุทธลักษณะคือ พระรัศมีทรงดอกบัวตูม อุษณีษะนูน เม็ดพระศกใหญ่ พระพักตร์สี่เหลี่ยม บริเวณพระนลาฎปรากฏเส้นขอบไรพระศก พระเนตรมองตรง พระนาสิกใหญ่ พระโอษฐ์แย้มพระสรวลเล็กน้อย ส่วนพระวรกายไม่ปรากฏการครองจีวร ประทับขัดสมาธิราบบนขนดนาคซ้อนกันสามชั้น เหนือพระเศียรพระพุทธรูปเป็นพังพานนาคเจ็ดเศียร และเศียรนาคประดับลายกนก พระนาคปรกองค์นี้ประดิษฐานอยู่ในซุ้มเรือนแก้ว ส่วนเบื้องล่างบริเวณกึ่งกลางขนดนาคสลักรูปเทพี ๒ กรประทับยืนบนฐานบัวคว่ำบัวหงาย แต่รายละเอียดของส่วนพระพักตร์และวัตถุในพระกรนั้นลบเลือนไปมาก
-ด้านหลังของหลักศิลาสลักรูปพระโพธิสัตว์ ๘ กร ทรงยืนอยู่บนฐานบัวหงาย มีลักษณะสำคัญคือส่วนพระเศียรเกล้าพระเกศาขึ้นเป็นมวย แต่เดิมบริเวณด้านหน้ามวยผมคงจะสลักรูปพระอมิตาภะไว้แต่สภาพปัจจุบันชำรุดสึกกร่อน ส่วนพระกรสองข้างด้านหน้าหันฝ่าพระหัตถ์ออกนอกพระวรกาย อีกหกพระกรทรงถือวัตถุต่าง ๆ แม้สภาพปัจจุบันจะเลือนลางไปค่อนข้างมากแต่ยังพอสังเกตได้ เช่น หม้อน้ำ คัมภีร์ และดอกบัว เป็นต้น ถัดขึ้นไปด้านบนทั้งสองข้างเป็นรูปพระพุทธรูปแสดงอิริยาบถสมาธิอยู่ภายในซุ้ม สันนิษฐานว่าน่าจะสื่อถึงพระอมิตาภะที่แสดงธยานมุทรา (ปางสมาธิ) ส่วนด้านล่างเป็นรูปพระนางปรัชญาปารมิตาภาค ๕ เศียร ๑๐ กร ซึ่งคล้ายกับรูปพระนางปรัชญาปารมิตาบนหลักสถูปศิลาจาก กบาลสเร ยายยิน (Kbal Sre Yeay Yin) ปัจจุบันจัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑสถานกีเมต์ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส แม้ว่ารูปพระนางปรัชญาปารมิตาที่ปรากฏส่วนของวัตถุในพระกรจะลบเลือนไปมากแล้ว แต่ยังคงเห็นวัตถุสำคัญในพระกร เช่น ดอกบัว เป็นต้น
-ด้านข้างหลักศิลาทางซ้ายของพระพุทธรูปสลักรูปพระอวโลกิเตศวร ๔ กร มีลักษณะสำคัญคือวัตถุในพระกรทั้งสี่ ได้แก่ พระกรขวาบนถือลูกประคำ พระกรขวาล่างรายละเอียดค่อนข้างเลือนแต่สันนิษฐานว่าเดิมน่าจะถือดอกบัว พระกรซ้ายบนถือคัมภีร์และพระกรซ้ายล่างถือหม้อน้ำ ส่วนตอนล่างเป็นรูปเทพี ๒ กร ทรงยืน พระกรขวายกขึ้นมาแสดงอภัยมุทรา (ปางประทานอภัย) พระกรซ้ายถือดอกบัว สันนิษฐานว่าเป็นรูปพระนางตาราซึ่งเป็นชายาของพระอวโลกิเตศวร
-ด้านข้างหลักศิลาทางขวาของพระพุทธรูปสลักรูปพระโพธิสัตว์วัชรปาณี มีลักษณะสำคัญคือสีพระพักตร์ดุร้าย ดวงตามองตรงเบิกโพลง ถือวัชระและกระดิ่ง นุ่งผ้าสั้นมีชายผ้าหน้านางซ้อนกันสองชั้น ตอนล่างสลักรูปสตรี ๔ กร สันนิษฐานว่าเป็นพระนางสุชาดา ชายาของพระโพธิ์สัตว์วัชรปาณี มีลักษณะสำคัญคือ พระกรขวาบนถือดอกบัว พระกรซ้ายบนถือคัมภีร์ ส่วนพระกรทั้งสองข้างด้านหน้าแสดงอภัยมุทรา (ปางประทานอภัย) สองพระหัตถ์
ค้นคว้าและเรียบเรียง : นายพนมกร นวเสลา
บรรณานุกรม
กรมศิลปากร. เทวสตรี คติพุทธ พราหมณ์ และความเชื่อในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, ๒๕๕๘.อรุณศักดิ์ กิ่งมณี. ทิพยนิยายจากปราสาทหิน. กรุงเทพฯ: เมืองโบราณ, ๒๕๕๕.
ชื่อเรื่อง ชมฺพูปติสุตฺต (ชมพูบดี)
สพ.บ. 271/1ประเภทวัสดุมีเดีย คัมภีร์ใบลานหมวดหมู่ พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ 82 หน้า กว้าง 5 ซม. ยาว 57 ซม.หัวเรื่อง ธรรมเทศนา
บทคัดย่อ/บันทึก เป็นคัมภีร์ใบลาน อักษรขอม-ธรรมอีสาน ภาษาบาลี-ไทย-ไทยอีสาน เส้นจาร ฉบับล่องชาด ได้รับบริจาคมาจากวัดบ้านหมี่ ต.บางปลาม้า อ.บางปลาม้า จ.สุพรรณบุรี
จังหวัดกำแพงเพชรมีแหล่งโบราณคดีซึ่งปรากฏหลักฐานเกี่ยวกับกลุ่มชนและพัฒนาการทางวัฒนธรรมนับแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ โดยกำหนดอายุราว ๖,๐๐๐ – ๑,๕๐๐ ปีมาแล้ว แหล่งโบราณคดีเหล่านี้ ได้แก่ แหล่งโบราณคดีเขากะล่อน บ้านหาดชะอม ตำบลพุทรา อำเภอขาณุวรลักษบุรี ตั้งอยู่ห่างจากแม่น้ำปิงไปทางทิศตะวันออกประมาณ ๒ กิโลเมตร และอยู่ห่างจากเมืองโบราณดงแม่นางเมืองขึ้นมาทางเหนือประมาณ ๒๐ กิโลเมตร สำรวจพบเมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๕ หลักฐานทางโบราณคดีในแหล่ง อาทิ ขวานหินขัด หินลับ ภาชนะดินเผา ลูกปัดหิน กำไลหิน ลูกกลิ้งดินเผา ลูกกระสุนดินเผา เป็นต้น แหล่งโบราณคดีเขากะล่อนนี้น่าจะมีอายุอยู่ในราวสมัยหินใหม่ กำหนดอายุประมาณ ๖,๐๐๐ – ๒,๐๐๐ ปีมาแล้ว แหล่งโบราณคดีมอเสือตบ บ้านคลองเมือง ตำบลโกสัมพี อำเภอโกสัมพีนคร ลักษณะของแหล่งโบราณคดีเป็นเนินดิน ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำปิง อยู่นอกเขตคูน้ำคันดินเมืองโบราณบ้านคลองเมืองไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ ๕๐๐ – ๘๐๐ เมตร โดยพบหลักฐานทางโบราณคดี อาทิ ขวานหินขัด ภาชนะดินเผา แวดินเผา ลูกกระสุนดินเผา ผนังเตาถลุงโลหะ เครื่องมือเหล็ก ลูกปัดหินคาร์เนเลียน ฯลฯ นอกจากนี้ยังพบเศษตะกรันหรือขี้แร่เป็นจำนวนมาก สันนิษฐานในเบื้องต้นว่า เป็นตะกรันของแร่ทองแดงและเหล็กซึ่งน่าจะมาจากภูเขาสูงทางด้านทิศตะวันตก มีอายุอยู่ในราวสมัยหินใหม่ กำหนดอายุประมาณ ๖,๐๐๐ – ๒,๐๐๐ ปีมาแล้ว แหล่งโบราณคดีบ้านโค้งวิไล อำเภอคลองขลุง เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยโลหะ หลักฐานทางโบราณคดีที่พบ ได้แก่ ภาชนะดินเผา แวดินเผา เครื่องมือเหล็ก เป็นต้น อายุประมาณ ๒,๐๐๐ – ๑,๕๐๐ ปีมาแล้ว แหล่งโบราณคดีถ้ำเขียว อำเภอเมืองกำแพงเพชร จากการสำรวจพบหลักฐานทางโบราณคดี เช่น ขวานหินขัด ลูกปัดหิน ลูกปัดแก้ว เป็นต้น แหล่งโบราณคดีถ้ำเขียวนี้เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยโลหะ หรือกำหนดอายุราว ๔,๐๐๐ – ๒,๕๐๐ ปีมาแล้ว แหล่งโบราณคดีบ้านคลองลาน อำเภอคลองลาน หลักฐานทางโบราณคดีที่พบ ได้แก่ ภาชนะดินเผา แวดินเผา ฯลฯ แหล่งโบราณคดีบ้านคลองลาน เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยโลหะ หรือกำหนดอายุราว ๔,๐๐๐ – ๒,๕๐๐ ปีมาแล้ว แหล่งโบราณคดีบ้านคอปล้อง และบ้านชายเคือง ตำบลระหาน อำเภอบึงสามัคคี แหล่งโบราณคดีดังกล่าว สำรวจพบเมื่อประมาณ พ.ศ. ๒๕๔๖ จากหลักฐานทางโบราณคดีที่พบ เช่น หินดุ แวดินเผา ลูกกระสุนดินเผา ลูกปัดแก้ว ลูกปัดหิน เครื่องมือสำริด เครื่องมือเหล็ก ฯลฯ สันนิษฐานว่า เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยโลหะ หรือกำหนดอายุราว ๔,๐๐๐ - ๑,๕๐๐ ปีมาแล้ว /// แหล่งโบราณคดีบ้านหนองกอง ตำบลนาบ่อคำ อำเภอเมืองกำแพงเพชร พบหลักฐานทางโบราณคดี เช่น ลูกปัดหินคาร์เนเลียน ลูกปัดหินโมรา เป็นต้น สันนิษฐานว่า เป็นแหล่งโบราณคดีในสมัยโลหะ ซึ่งรู้จักการใช้เครื่องมือเหล็ก หรือกำหนดอายุประมาณ ๒,๐๐๐ – ๑,๕๐๐ ปีมาแล้ว---------------------------------------------------------------ที่มาของข้อมูล : พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร---------------------------------------------------------------เอกสารอ้างอิง - กรมศิลปากร. นำชมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร. กรุงเทพฯ : รุ่งศิลป์การพิมพ์ (๑๙๗๗), ๒๕๕๗.
