เครื่องเงินถมตะทอง คือ เครื่องถมประเภทหนึ่ง ซึ่งใช้เทคนิคการตกแต่งภาชนะหรือเครื่องประดับที่ทำด้วยโลหะ แกะสลักลวดลายถมด้วยยาให้เป็นลวดลาย

           เครื่องถมของไทยพบหลักฐานการใช้ตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนต้น โดยนิยมทำเป็นเครื่องใช้ เครื่องประดับหรือวัตถุมีค่าต่างๆ สำหรับพระเจ้าแผ่นดิน เจ้านายและขุนนาง เช่น พระแท่นราชบัลลังก์ พระแท่นบรรทม เครื่องราชยานคานหาม เครื่องยศ เป็นต้น ประเภทของเครื่องถมแบ่งเป็นหลายประเภท คือ 

          “ถมเงิน” เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “ถมดำ” เป็นเครื่องถมที่เก่าแก่ที่สุด ลักษณะเป็นการถมน้ำยาบนภาชนะทำด้วยเงิน ซึ่งได้แกะสลักลวดลายไว้เป็นร่อง เนื้อถมเป็นสีดำมันจะขับลวดลายโลหะสีเงินให้เด่นงดงาม

          “ถมทอง” คือ เครื่องถมดำหรือถมเงินที่ใช้กรรมวิธีตะทองหรือเปียกทองลงบนพื้นผิวลาย โดยใช้ทองคำบริสุทธิ์ผสมกับปรอทเขียนทับลงบนลวดลายสีเงิน แล้วใช้ความร้อนเผาไล่ปรอทจากทอง ทองจะติดแน่นบนพื้นผิว ลวดลายที่ได้เป็นสีทองแวววาวตัดกับน้ำยาถมสีดำ

          “ถมตะทอง” (เครื่องเงินถมตะทอง) คือ การนำทองคำผสมปรอทมาทาบนเนื้อเงินของถมเงิน โดยระบายลงบนพื้นที่บางแห่งที่ต้องการเน้นจุดเด่นของลายให้เป็นสีทอง  เพื่อเน้นลวดลายชิ้นงานให้โดดเด่นและเกิดมิติสีสันที่สลับกันระหว่าง พื้นหลังสีดำของยาถม เส้นลวดลายสีเงิน และประกายสีทอง คำว่า "ตะทอง" เป็นศัพท์เฉพาะของช่างถมโบราณ หมายถึง การแต้มทองหรือระบายทองเป็นแห่งๆ ไม่ได้ระบายทับเส้นเงินจนเป็นสีทองเต็มพื้นที่ทั้งหมดเหมือนกับ "ถมทอง" ด้วยเหตุนี้ เครื่องถมตะทองจึงมีกรรมวิธีที่ซับซ้อน ใช้ความชำนาญสูงมาก และเป็นชิ้นงานหัตถศิลป์ที่หาชมได้ยากและมีค่ายิ่งกว่าถมเงินหรือถมทองทั่วไป