พระคเณศ เป็นเทพในศาสนาฮินดู ที่ได้รับการนับถือกันอย่างกว้างขวางทั้งในประเทศอินเดียและประเทศอื่นๆ ได้ชื่อว่าเป็นเทพผู้นำข้ามพ้นอุปสรรคและบันดาลให้ประสบความสำเร็จในกิจกรรมทั้งปวง เป็นเทพแห่งความอุดมสมบูรณ์ เทพแห่งโชคลาภ และเทพแห่งศิลปวิทยาการ มีลักษณะเด่น คือ มีเศียรเป็นช้าง และมีพระวรกายอวบอ้วน โดยทั่วไปรูปเคารพของพระคเณศมักมีงาเพียงข้างเดียว จึงทำให้พระองค์มีอีกพระนามที่รู้จักในชื่อว่า “เอกทันต์” โดยงาอีกข้างที่หักจะถือไว้ในพระหัตถ์ สำหรับงาข้างที่หักอาจเป็นงาซ้ายหรืองาขวา อย่างไรก็ตามในบางครั้งอาจพบว่ามีงาอยู่ครบทั้ง 2 ข้างก็ได้

          รู้หรือไม่ไปกับพี่บรรณนี่สัปดาห์นี้ ขอชวนผู้อ่านไปค้นพบเรื่องราวความรู้ที่น่าสนใจเกี่ยวกับพระคเณศ ว่าด้วยเรื่อง “พระคเณศเสียงา : มูลเหตุของการที่พระองค์มีงาหักหนึ่งข้าง” โดยความหมายของงาที่หักนั้น ถือว่าเป็นสิ่งที่ใช้ในการต่อสู้กับอสูรหรือปีศาจ หรือเพื่อใช้จดจารมหากาพย์มหาภารตะ จึงเป็นเครื่องหมายของการเสียสละอันยิ่งใหญ่เพื่อช่วยเหลือมวลมนุษย์

          ตามคัมภีร์ปุราณะได้เล่าถึงมูลเหตุที่พระคเณศทรงมีงาหักหนึ่งข้างไว้หลายมูลเหตุแตกต่างกัน เช่น พระคเณศต่อสู้กับปรศุรามและโดนขวานฟาดฟันใส่งาข้างซ้าย พระคเณศต่อสู้กับอสูรรูปช้างที่รุกรานต่อเทวโลกและโดนอสูรจับตัวและใช้กำลังหักงาข้างขวา พระคเณศทรงใช้งาเขียนคัมภีร์มหาภารตะ พระคเณศทรงใช้งาขว้างใส่พระจันทร์เนื่องจากทรงพิโรธเพราะพระจันทร์หัวเราะขบขันพระองค์ที่พลัดตกจากหลังหนูซึ่งเป็นพาหนะและ ทำให้ท้องที่เต็มไปด้วยขนมโมทกะแตกทะลักออกมา เป็นต้น

ผู้อ่านที่สนใจเรื่องพระคเณศเสียงา และเรื่องน่ารู้ต่างๆ เกี่ยวกับพระคเณศ สามารถอ่านเพิ่มเติมได้จากหนังสือ “พระคเณศ-พระวิษณุกรรม สองจอมเทพผู้ปกปักรักษากรมศิลปากร” โดย อรุณศักดิ์ กิ่งมณี อดีตรองอธิบดีกรมศิลปากร มีให้บริการที่ห้องศิลปากรและหนังสือหายาก หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี

ข้อมูลอ้างอิงและภาพประกอบ

อรุณศักดิ์ กิ่งมณี.  พระคเณศ-พระวิษณุกรรม สองจอมเทพผู้ปกปักรักษากรมศิลปากร.  กรุงเทพฯ: อมรินทร์, 2564.