ค้นหา
รายการที่พบทั้งหมด 49,562 รายการ
กรมศิลปากร ขอเชิญรับชมถ่ายทอด Facebook Live รายการไขความรู้จากครูกรมศิลป์ ตอน "ถ้ำดิน" การค้นพบครั้งสำคัญกับโครงกระดูกยุคน้ำแข็ง วิทยากร นางสาวสุภมาศ ดวงสกุล ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยและพัฒนางานโบราณคดี กองโบราณคดี และนางสาวกรรณิการ์ เปรมใจ นักโบราณคดีชำนาญการ สำนักศิลปากรที่ ๑ ราชบุรี ผู้ดำเนินรายการ นางกมลชนก พรภาสกร นักวิชาการโสตทัศนศึกษา กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ ในวันพฤหัสบดีที่ ๕ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๖๘ เวลา ๑๑.๐๐ - ๑๑.๔๕ น. ผู้สนใจสามารถติดตามชมได้ทาง Facebook Live : กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม และ Facebook Live : กลุ่มเผยแพร่ฯ กรมศิลปากร
รายการ “ไขความรู้จากครูกรมศิลป์” มีรูปแบบเนื้อหาของรายการเกี่ยวกับประวัติความเป็นไทย เกร็ดประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับวันสำคัญ ประเพณี วัฒนธรรม วีถีชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คน ผ่านการบอกเล่า ถ่ายทอดความรู้ แนวความคิด เนื้อหาวิชาการ จากประสบการณ์ของผู้บริหาร นักวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญกรมศิลปากร กำหนดถ่ายทอดสดผ่านเฟสบุ๊กไลฟ์ (Facebook Live) ทุกวันพฤหัสบดี เวลา ๑๑.๐๐ น. ตลอดปีงบประมาณ ๒๕๖๘ ระหว่างเดือนตุลาคม ๒๕๖๗ - กันยายน ๒๕๖๘
หอสมุดแห่งชาติ ขอเชิญชมละครโทรทัศน์ ย้อนวันวานละครไทยในอดีต ในวันศุกร์ เวลา 13.30 น. ณ ห้องจัดแสดง ชั้น 2 หอสมุดดนตรีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 สำหรับวันศุกร์ที่ 6 มิถุนายน 2568 นี้ รับชมละครโทรทัศน์ ปากกาทอง ตอน “โชคหลายชั้น” บทประพันธ์ โดย พลตรี หลวงวิจิตรวาทการ (รับจำนวนจำกัด 100 ที่นั่ง) สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 0 2280 9828 - 32 สามารถติดตามข้อมูลกิจกรรมต่าง ๆ ของหอสมุดแห่งชาติ ได้ทาง Facebook : National Library of Thailand https://www.facebook.com/NationalLibraryThailand
อุทยานประวัติศาสตร์พิมาย ขอเชิญชมผลงานศิลปะร่วมสมัยในพื้นที่โบราณสถาน "สิ่งที่มีอยู่อย่างเงา" ความหวังจากร่องรอยสัมพันธภาพระหว่างความตายและการเกิดใหม่ ณ อุทยานประวัติศาสตร์พิมาย อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ตลอดเดือนมิถุนายน 2568 (ปฏิบัติการสร้างสรรค์ผลงาน ระหว่าง วันที่ 1 - 15 มิถุนายน 2568 ชมผลงานฉบับสมบูรณ์ ระหว่างวันที่ 16 - 30 มิถุนายน 2568) งานวิจัยสร้างสรรค์ โดยนายสุริยา นามวงษ์ หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาทัศนศิลป์ คณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร จัดกิจกรรมเนื่องในวันอนุรักษ์มรดกไทย ประจำปี ๒๕๖๘ นิทรรศการพิเศษ เรื่อง “ลวดลายปูนปั้นและดินเผาประดับโบราณสถานเมืองกำแพงเพชร” โดยจัดแสดงโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ ประเภทปูนปั้นและดินเผาประดับโบราณสถานที่จัดเก็บในคลังพิพิธภัณฑ์ อาทิ เศียรพระพรหมปูนป้้นและเศียรนาคปูนปั้น ปูนปั้นประดับโบราณสถานวัดพระแก้ว หงส์ดินเผาและแผ่นดินเผารูปกลีบบัวซ้อนชั้น ดินเผาประดับโบราณสถานวัดช้างรอบ กลีบบัวรูปเทพนมดินเผา แผ่นลายรักร้อยดินเผา บัวกลุ่มดินเผา ประดับโบราณสถานวัดช้างรอบ กลีบขนุนปูนปั้นประดับโบราณสถานวัดสิงห์ ฯลฯ ซึ่งลวดลายปูนปั้นและดินเผาประดับโบราณสถานเมืองกำแพงเพชร ส่วนใหญ่พบบริเวณวัดพระแก้ว วัดช้างรอบ วัดสิงห์ และวัดพระนอน ศาสนสถานในเขตกำแพงเมืองและอรัญญิก กำหนดอายุในพุทธศตวรรษที่ ๒๐ - ๒๑ ศิลปะอยุธยาตอนต้น หรืออาจเรียกได้ว่าเป็น “ศิลปะสกุลช่างกำแพงเพชร” ซึ่งผสมผสานรูปแบบศิลปะสุโขทัย อยุธยา และล้านนา ได้อย่างลงตัวและวิจิตร นอกจากนี้ยังมีการจัดกิจกรรมบรรยายเพื่อเผยแพร่ความรู้ทางประวัติศาสตร์ โบราณคดี และงานศิลปกรรมเมืองกำแพงเพชรในแง่มุมของนักวิชาการและสุนทรียศาสตร์ รวมถึงคุณค่าของงานประติมากรรมและลวดลายประดับสมัยอยุธยา อีกด้วย
ขอเชิญชวนผู้สนใจไปชมนิทรรศการพิเศษ เรื่อง “ลวดลายปูนปั้นและดินเผาประดับโบราณสถานเมืองกำแพงเพชร” ตั้งแต่บัดนี้จนถึงวันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๖๘ ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร เปิดวันพุธ - วันอาทิตย์ เวลา ๐๙.๐๐ - ๑๖.๐๐ น. ปิดวันจันทร์ - วันอังคาร สอบถามเพิ่มเติม โทร. ๐ ๕๕๗๑ ๑๕๗๐ หรือทางเฟสบุ๊ก พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร : Kamphaeng Phet National Museum https://www.facebook.com/kamphaengphetnationalmuseum
นางสาวเมษา ครุปิติ ผู้อำนวยการหอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี ได้นำคณะเจ้าหน้าที่ข้าราชการของหน่วยงาน เข้าร่วมกิจกรรมจิตอาสาบำเพ็ญสาธารณประโยชน์เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา ๓ มิถุนายน ๒๕๖๘ ร่วมกับสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดจันทบุรี โดยมีนางมานัสศรี ตันไล้ วัฒนธรรมจังหวัดจันทบุรีเป็นประธานในพิธี ณ พุทธมณฑลจันทบุรี ตำบลบางกะจะ อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี
วันอังคารที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๖๘ นายภาณุวัฒน์ เอื้อสามาลย์ หัวหน้าอุทยานประวัติศาสตร์พิมาย รักษาราชการแทนผู้อำนวยสำนักศิลปากรที่ ๑๐ นครราชสีมา เข้าร่วมพิธีถวายเครื่องราชสักการะ วางพานพุ่ม พิธีจุดเทียนชัยถวายพระพร สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดาพัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา ๓ มิถุนายน ๒๕๖๘ ณ หอประชุมที่ว่าการอำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา
สำนักพระราชวัง ขอเชิญชวนประชาชนร่วมลงนามถวายพระพรชัยมงคล สมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินี เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา วันที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๖๘ ผ่านระบบออนไลน์ ที่เว็บไซต์หน่วยราชการในพระองค์ www.royaloffice.th ระหว่างวันที่ ๒ – ๔ มิถุนายน ๒๕๖๘กดลิงค์ https://www.facebook.com/p/%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%A0%E0%B8%B1%E0%B8%93%E0%B8%91%E0%B8%AA%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B9%81%E0%B8%AB%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B4-%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B9%8C-%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%A5%E0%B8%9B%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%A3-100065192675454/?locale=th_TH
นักท่องเที่ยวเข้าเยี่ยมชมเมืองโบราณโนนเมือง ประจำเดือนพฤษภาคม 2568 รวมทั้งหมด 204 คน ดังนี้* ชาวไทย ชาย 63 คน หญิง 66 คน รวมเป็น 129 คน* ชาวต่างชาติ ขาย - คน หญิง - คน รวมเป็น - คน* นักเรียน/นักศึกษา ชาย 20 คน หญิง 23 รวมเป็น 43 คน
* นักบวช ชาย - คน หญิง - คน รวมเป็น - คน* แขกราชการ ชาย - คน หญิง - คน รวมเป็น - คน* ผู้สูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) ชาย 10 คน หญิง 22 คน รวมเป็น 32 คน
สำนักพระราชวัง ขอเชิญชวนประชาชนร่วมลงนามถวายพระพรชัยมงคล สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา วันที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๖๘ ผ่านระบบออนไลน์ ที่เว็บไซต์หน่วยราชการในพระองค์ www.royaloffice.th ระหว่างวันที่ ๒ – ๔ มิถุนายน ๒๕๖๘
พร้อมกับเชิญชวนประชาชนร่วมเจริญอริยมรรค “สัมมาทิฏฐิ” ระลึกถึงพระรัตนตรัย ว่าเป็นสรณะที่พึ่งที่ยึดถือ อันเป็นทางเป็นธรรมที่พระพุทธองค์ได้ทรงตรัสไว้โดยชอบ เพื่อถวายเป็นพระราชกุศล เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี วันที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๖๘ ผ่านแอปพลิเคชัน “สมาธิเสบียงบุญ” ระหว่างวันที่ ๒ – ๔ มิถุนายน ๒๕๖๘ ทั้งนี้สามารถดาวน์โหลดแอปพลิเคชันได้ทั้ง PLAY STORE และ APP STORE
วัดศรีโคมคำ หรือ วัดพระเจ้าตนหลวง พระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ สังกัดมหานิกาย ภายในวิหารประดิษฐานพระเจ้าตนหลวงเป็นพระประธาน สร้างขึ้นในรัชสมัยของพญายอดเชียงราย กษัตริย์ลำดับที่ ๑๐ แห่งราชวงศ์มังราย ครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. ๒๐๓๐ - ๒๐๓๘ เป็นกษัตริย์ล้านนาพระองค์ที่ ๑๐ เป็นพระโอรสในท้าวบุญเรือง เจ้าเมืองเชียงราย ซึ่งเป็นราชโอรสของพระเจ้าติโลกราช และพญายอดเชียงราย เป็นพระราชนัดดาของพระเจ้าติโลกราช
จากประวัติโดยสังเขปของตำนานพระเจ้าตนหลวงทุ่งเอี้ยงเมืองพะเยา (พระธรรมวิมลโมลี ๑๖ - ๑๘) สรุปว่า ครั้งหนึ่ง พระพุทธองค์เสด็จถึงเมืองภูกามยาว (พะเยา) ประทับ ณ จอมดอยลูกหนึ่งตั้งอยู่ข้างฝั่ง สระหนองเอี้ยงไปทางทิศเหนือ ในเชิงดอยลูกนั้นมีหมู่บ้านตั้งอยู่รอบๆ ในหมู่บ้านนั้นมีบ้านนายช่างทอง อยู่หลังหนึ่งมีอาชีพทำทองรูปพรรณขาย และได้นำอาหารไปถวายแต่พระพุทธองค์พร้อมสาวก พระพุทธองค์ทรงลูบคลำพระเศียรด้วย พระหัตถ์เบื้องขวา ได้พระเกศาธาตุ ๑ เส้น ส่งมอบให้พระอานนท์ แล้วส่งต่อให้นายช่างทอง นำเข้าบรรจุในกระบอกไม้รวก แล้วกระทำผอบแก้วมณี ผอบทองคำ ผอบเงิน ผอบทองแดง ผอบทองเหลือง และผอบหิน บรรจุเป็น ๗ ชั้น มอบกับพระยาอโศก พระยาอโศกถวายพระอินทร์ พระอินทร์สั่งให้วิษณุกรรมเทพบุตร นำไปประดิษฐานไว้ในถ้ำใต้จอมดอย พระอินทร์ทรงจุดประทีปบูชาตลอดกาลนาน อาศัยเหตุนี้จึงให้ชื่อดอยลูกนี้ว่า “ดอยจอมทอง” (ปัจจุบันคือวัดพระธาตุจอมทอง อยู่ด้านหน้าวัดศรีโคมคำ)
ตำนานกล่าวตอนนี้ว่า เมื่อนายช่างทองถวายอาหารบิณฑบาตแด่พระพุทธองค์แล้วมิได้ถวายน้ำฉันพระพุทธองค์จึงให้พระอานนท์ถือบาตรมาตักน้ำสระหนองเอี้ยงข้างเชิงดอย ขณะนั้นมีพญานาคตนหนึ่งอาศัยอยู่ในสระหนองนั้น เมื่อเห็นพระอานนท์ถือบาตรมาตักน้ำ แต่พญานาคที่รักษาหนองน้ำขัดขวางไม่ให้ ตักน้ำ พระอานนท์จึงกลับมาทูลพระพุทธองค์ แล้วจึงเสด็จไปประทับยืนข้างหนองแล้วแสดงรัศมี ๖ ประการ พญานาคจึงยอมให้พระอานนท์ตักน้ำ เมื่อครั้งอดีตกาลพระเจ้ากกุสันธะก็เสด็จมาฉันที่หนองสระนี้
ครั้นแล้ว พระพุทธองค์ก็แสดงอภินิหารเนรมิตพระวรกายของพระองค์ให้ใหญ่เท่ากับพระพุทธเจ้ากกุสันธะพระองค์นั้น ให้พญานาคเห็น มีพระวรกายใหญ่ และสูง ๓๒ ศอก (๑๖ เมตร) ครั้นเห็นแล้วจึงเกิดเลื่อมใสศรัทธาเป็นอย่างมาก พระพุทธองค์ทรงตรัสพยากรณ์ว่าในอนาคตศาสนาของพระองค์จะมาประดิษฐานที่หนองเอี้ยงแห่งนี้ พญานาครับเอาพระดำรัสนั้นไว้แล้วก็กลับสู่นาคพิภพของตน
หลังจากนั้นพญานาคระลึกถึงคำพยากรณ์ถึงการสร้างพระพุทธรูปในหนองเอี้ยง จึงนิรมิตเพศเป็นบุรุษนุ่งขาวห่มขาวขึ้นไปสู่บ้านเรือนของสองตายายที่อาศัยเลี้ยงเป็ดอยู่ข้างหนองเอี้ยง พร้อมแจ้งความประสงค์และนำพาสองตายายไปรับทองคำ เพื่อให้สองตายายนำไปสร้างพระพุทธรูปประทับนั่งขนาดใหญ่ประดิษฐานที่หนองเอี้ยงแห่งนี้ตามความประสงค์
ขณะนั้นอยู่ในสมัยพญายอดเชียงราย ครองเมืองเชียงใหม่ พญาเมืองยี่ ครองเมืองพะเยา จุลศักราชได้ ๘๕๓ พุทธศักราช ๒๐๓๔ วันพุธ ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ (แปดเหนือ) ยามกองงาย (ยามเช้า) ได้ฤกษ์ตั้งเสาอินทขิล จึงแล้วเสร็จในสมัยพระเมืองตู้ (ราชโอรส พญาหัวเคียน) ซึ่งขึ้นครองเมืองตรงกับวันพุธ ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ เหนือ พุทธศักราช ๒๐๖๗ ปีวอก สิริรวมเวลาก่อสร้างได้ ๓๓ ปี ซึ่งตรงกับจารึกวัดศรีโคมคำ (ลพ. ๒๙) ทั้งนี้พระพุทธรูปองค์นี้มีชื่อเต็มว่า “พระเจ้าตนหลวงทุ่งเอี้ยงเมืองพะเยา”
“พระเจ้าตนหลวง” เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยศิลปะเชียงแสนองค์ใหญ่ที่สุดในล้านนาไทย ประดิษฐานเป็นพระประธานในวิหารหลวงวัดศรีโคมคำ ขนาดหน้าตักกว้าง ๑๔ เมตร สูง ๑๖ เมตร สร้างขึ้นระหว่างปี พ.ศ. ๒๐๓๔ - ๒๐๖๗ พระเจ้าตนหลวงถือว่าเป็นพระพุทธรูปสำคัญประจำเมืองพะเยา และยังนับได้ว่าเป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองอาณาจักรล้านนาไทยด้วย และถือว่ามีขนาดใหญ่ที่สุดในล้านนา
ในวันวิสาขบูชาทางวัดมีการจัดงานนมัสการพระเจ้าตนหลวงเป็นประจำทุกปี เรียกว่างานประเพณีนมัสการพระเจ้าตนหลวงเดือนแปดเป็ง หรือ เดือน ๘ เหนือขึ้น ๑๕ ค่ำ ทั้งนี้มีประชาชนทั่วทุกสารทิศมาสักการะกราบไหว้ พร้อมชมความงามของมรดกทางวัฒนธรรมและความเชื่อที่สืบต่อมาอย่างยาวนาน
เรียบเรียงโดย : นายธีรบูลย์ มิตรมโนชัย นักวิชาการโสตทัศนศึกษาชำนาญการ หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก เชียงใหม่ สำนักศิลปากรที่ ๗ เชียงใหม่ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม
แหล่งอ้างอิง :
พระธรรมวิมลโมลี. พระเจ้าตนหลวง วัดศรีโคมคำ ต.เวียง อ.เมืองพะเยา จ.พะเยา. พะเยา: โรงพิมพ์นครนิวส์การพิมพ์, ๒๕๕๐.
พระพิเชษฐ์ ญาณวโร, บรรณาธิการ. พุทธศิลป์ล้านนา วัดร่ำเปิง (ตโปทาราม) ๒๕๕๗. ลำพูน: ณัฐพลการพิมพ์, ๒๕๕๗.
พิริยะ ไกรฤกษ์. ลักษณะไทยพระพุทธปฏิมาอัตลักษณ์พุทธศิลป์ไทย. กรุงเทพฯ: ธนาคารกรุงเทพ จำกัด มหาชน, ๒๕๕๑.
วัดศรีโคมคำ (วัดพระเจ้าตนหลวง) พะเยา. พระเจ้าตนหลวง วัดศรีโคมคำ. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๖๘, จาก: https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1074853264677373&%0Bset=pb.100064581285980.-2207520000&type=3&locale=th_TH, ๒๕๖๘.
NationTV. ไหว้ “พระเจ้าตนหลวง” วัดศรีโคมคำ | เป็นข่าวเล่าเรื่อง. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๖๘, จาก: https://www.youtube.com/watch?v=ocJthcbAqyY, ๒๕๖๗.
วัดศรีโคมคำ หรือ วัดพระเจ้าตนหลวง พระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ สังกัดมหานิกาย ภายในวิหารประดิษฐานพระเจ้าตนหลวงเป็นพระประธาน สร้างขึ้นในรัชสมัยของพญายอดเชียงราย กษัตริย์ลำดับที่ ๑๐ แห่งราชวงศ์มังราย ครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. ๒๐๓๐ - ๒๐๓๘ เป็นกษัตริย์ล้านนาพระองค์ที่ ๑๐ เป็นพระโอรสในท้าวบุญเรือง เจ้าเมืองเชียงราย ซึ่งเป็นราชโอรสของพระเจ้าติโลกราช และพญายอดเชียงราย เป็นพระราชนัดดาของพระเจ้าติโลกราช
จากประวัติโดยสังเขปของตำนานพระเจ้าตนหลวงทุ่งเอี้ยงเมืองพะเยา (พระธรรมวิมลโมลี ๑๖ - ๑๘) สรุปว่า ครั้งหนึ่ง พระพุทธองค์เสด็จถึงเมืองภูกามยาว (พะเยา) ประทับ ณ จอมดอยลูกหนึ่งตั้งอยู่ข้างฝั่ง สระหนองเอี้ยงไปทางทิศเหนือ ในเชิงดอยลูกนั้นมีหมู่บ้านตั้งอยู่รอบๆ ในหมู่บ้านนั้นมีบ้านนายช่างทอง อยู่หลังหนึ่งมีอาชีพทำทองรูปพรรณขาย และได้นำอาหารไปถวายแต่พระพุทธองค์พร้อมสาวก พระพุทธองค์ทรงลูบคลำพระเศียรด้วย พระหัตถ์เบื้องขวา ได้พระเกศาธาตุ ๑ เส้น ส่งมอบให้พระอานนท์ แล้วส่งต่อให้นายช่างทอง นำเข้าบรรจุในกระบอกไม้รวก แล้วกระทำผอบแก้วมณี ผอบทองคำ ผอบเงิน ผอบทองแดง ผอบทองเหลือง และผอบหิน บรรจุเป็น ๗ ชั้น มอบกับพระยาอโศก พระยาอโศกถวายพระอินทร์ พระอินทร์สั่งให้วิษณุกรรมเทพบุตร นำไปประดิษฐานไว้ในถ้ำใต้จอมดอย พระอินทร์ทรงจุดประทีปบูชาตลอดกาลนาน อาศัยเหตุนี้จึงให้ชื่อดอยลูกนี้ว่า “ดอยจอมทอง” (ปัจจุบันคือวัดพระธาตุจอมทอง อยู่ด้านหน้าวัดศรีโคมคำ)
ตำนานกล่าวตอนนี้ว่า เมื่อนายช่างทองถวายอาหารบิณฑบาตแด่พระพุทธองค์แล้วมิได้ถวายน้ำฉันพระพุทธองค์จึงให้พระอานนท์ถือบาตรมาตักน้ำสระหนองเอี้ยงข้างเชิงดอย ขณะนั้นมีพญานาคตนหนึ่งอาศัยอยู่ในสระหนองนั้น เมื่อเห็นพระอานนท์ถือบาตรมาตักน้ำ แต่พญานาคที่รักษาหนองน้ำขัดขวางไม่ให้ ตักน้ำ พระอานนท์จึงกลับมาทูลพระพุทธองค์ แล้วจึงเสด็จไปประทับยืนข้างหนองแล้วแสดงรัศมี ๖ ประการ พญานาคจึงยอมให้พระอานนท์ตักน้ำ เมื่อครั้งอดีตกาลพระเจ้ากกุสันธะก็เสด็จมาฉันที่หนองสระนี้
ครั้นแล้ว พระพุทธองค์ก็แสดงอภินิหารเนรมิตพระวรกายของพระองค์ให้ใหญ่เท่ากับพระพุทธเจ้ากกุสันธะพระองค์นั้น ให้พญานาคเห็น มีพระวรกายใหญ่ และสูง ๓๒ ศอก (๑๖ เมตร) ครั้นเห็นแล้วจึงเกิดเลื่อมใสศรัทธาเป็นอย่างมาก พระพุทธองค์ทรงตรัสพยากรณ์ว่าในอนาคตศาสนาของพระองค์จะมาประดิษฐานที่หนองเอี้ยงแห่งนี้ พญานาครับเอาพระดำรัสนั้นไว้แล้วก็กลับสู่นาคพิภพของตน
หลังจากนั้นพญานาคระลึกถึงคำพยากรณ์ถึงการสร้างพระพุทธรูปในหนองเอี้ยง จึงนิรมิตเพศเป็นบุรุษนุ่งขาวห่มขาวขึ้นไปสู่บ้านเรือนของสองตายายที่อาศัยเลี้ยงเป็ดอยู่ข้างหนองเอี้ยง พร้อมแจ้งความประสงค์และนำพาสองตายายไปรับทองคำ เพื่อให้สองตายายนำไปสร้างพระพุทธรูปประทับนั่งขนาดใหญ่ประดิษฐานที่หนองเอี้ยงแห่งนี้ตามความประสงค์
ขณะนั้นอยู่ในสมัยพญายอดเชียงราย ครองเมืองเชียงใหม่ พญาเมืองยี่ ครองเมืองพะเยา จุลศักราชได้ ๘๕๓ พุทธศักราช ๒๐๓๔ วันพุธ ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ (แปดเหนือ) ยามกองงาย (ยามเช้า) ได้ฤกษ์ตั้งเสาอินทขิล จึงแล้วเสร็จในสมัยพระเมืองตู้ (ราชโอรส พญาหัวเคียน) ซึ่งขึ้นครองเมืองตรงกับวันพุธ ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ เหนือ พุทธศักราช ๒๐๖๗ ปีวอก สิริรวมเวลาก่อสร้างได้ ๓๓ ปี ซึ่งตรงกับจารึกวัดศรีโคมคำ (ลพ. ๒๙) ทั้งนี้พระพุทธรูปองค์นี้มีชื่อเต็มว่า “พระเจ้าตนหลวงทุ่งเอี้ยงเมืองพะเยา”
“พระเจ้าตนหลวง” เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยศิลปะเชียงแสนองค์ใหญ่ที่สุดในล้านนาไทย ประดิษฐานเป็นพระประธานในวิหารหลวงวัดศรีโคมคำ ขนาดหน้าตักกว้าง ๑๔ เมตร สูง ๑๖ เมตร สร้างขึ้นระหว่างปี พ.ศ. ๒๐๓๔ - ๒๐๖๗ พระเจ้าตนหลวงถือว่าเป็นพระพุทธรูปสำคัญประจำเมืองพะเยา และยังนับได้ว่าเป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองอาณาจักรล้านนาไทยด้วย และถือว่ามีขนาดใหญ่ที่สุดในล้านนา
ในวันวิสาขบูชาทางวัดมีการจัดงานนมัสการพระเจ้าตนหลวงเป็นประจำทุกปี เรียกว่างานประเพณีนมัสการพระเจ้าตนหลวงเดือนแปดเป็ง หรือ เดือน ๘ เหนือขึ้น ๑๕ ค่ำ ทั้งนี้มีประชาชนทั่วทุกสารทิศมาสักการะกราบไหว้ พร้อมชมความงามของมรดกทางวัฒนธรรมและความเชื่อที่สืบต่อมาอย่างยาวนาน
เรียบเรียงโดย : นายธีรบูลย์ มิตรมโนชัย นักวิชาการโสตทัศนศึกษาชำนาญการ หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก เชียงใหม่ สำนักศิลปากรที่ ๗ เชียงใหม่ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม
แหล่งอ้างอิง :
พระธรรมวิมลโมลี. พระเจ้าตนหลวง วัดศรีโคมคำ ต.เวียง อ.เมืองพะเยา จ.พะเยา. พะเยา: โรงพิมพ์นครนิวส์การพิมพ์, ๒๕๕๐.
พระพิเชษฐ์ ญาณวโร, บรรณาธิการ. พุทธศิลป์ล้านนา วัดร่ำเปิง (ตโปทาราม) ๒๕๕๗. ลำพูน: ณัฐพลการพิมพ์, ๒๕๕๗.
พิริยะ ไกรฤกษ์. ลักษณะไทยพระพุทธปฏิมาอัตลักษณ์พุทธศิลป์ไทย. กรุงเทพฯ: ธนาคารกรุงเทพ จำกัด มหาชน, ๒๕๕๑.
วัดศรีโคมคำ (วัดพระเจ้าตนหลวง) พะเยา. พระเจ้าตนหลวง วัดศรีโคมคำ. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๖๘, จาก: https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1074853264677373&%0Bset=pb.100064581285980.-2207520000&type=3&locale=th_TH, ๒๕๖๘.
NationTV. ไหว้ “พระเจ้าตนหลวง” วัดศรีโคมคำ | เป็นข่าวเล่าเรื่อง. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๖๘, จาก: https://www.youtube.com/watch?v=ocJthcbAqyY, ๒๕๖๗.
วันศุกร์ที่ ๑๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๘ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์ จัดกิจกรรมโครงการพิพิธภัณฑ์สัญจร ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๘ โดยบูรณาการร่วมกับโครงการจังหวัดสุรินทร์สร้างสุข สร้างรอยยิ้ม ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๘ และโครงการเหล่ากาชาดห่วงใยสร้างบ้านผู้ยากไร้และด้อยโอกาส เฉลิมพระเกียรติ ๖๙ พรรษา สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ณ โรงเรียนบ้านยางกระจับ ตำบลพรมเทพ อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์ กิจกรรมประกอบด้วยการออกหน่วยบริการประชาชน จัดแสดงนิทรรศการเคลื่อนที่ แจกแผ่นพับประชาสัมพันธ์หน่วยงาน และกิจกรรมระบายสี
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์ เปิดให้บริการแก่ประชาชนและนักท่องเที่ยว ระหว่างวันที่ ๑๔-๑๘ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๖๘
มีผู้เข้าชมทั้งสิ้น ๑๐๖ คน
วันเสาร์ที่ ๒๔ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๘ เวลา ๑๓.๓๐ น. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑-๖ (เฉพาะห้องเรียนพิเศษ) โรงเรียนประสาทวิทยาคาร ตำบลกังแอน อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์ จำนวน ๑๗๔ คน คุณครู ๒๐ คน เข้าเยี่ยมชมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สุรินทร์ โดยมีนายนพรัศม์ เมธีวราธนานันท์ ภัณฑารักษ์ปฏิบัติการ และนางถนอม หลวงกลาง พนักงานประจำพิพิธภัณฑ์ ให้การต้อนรับและบรรยายนำชม
