เรื่อง “120 ปี หอสมุดแห่งชาติ” จารึกอดีต บันทึกปัจจุบัน รังสรรค์อนาคต

ตลอด 120 ปีที่ผ่านมา คือการเดินทางอันยาวนานที่เริ่มต้นจากพระมหากรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงสถาปนา “หอพระสมุดวชิรญาณ” ให้เป็นแสงสว่างแห่งสรรพวิชาแก่ราษฎร จวบจนการสืบสานพระราชปณิธานของบูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้า ในพระบรมราชจักรีวงศ์ทุกพระองค์ ที่ทรงให้ความสำคัญกับการรักษา “ขุมทรัพย์ทางปัญญา” ให้อยู่คู่แผ่นดินไทย

จุดเริ่มต้นของหอสมุดแห่งชาติ ภาพที่ชัดเจนที่สุดภาพแรกคือ “หอพระสมุดวชิรญาณ”ไม่ใช่แค่เพียงสถานที่เก็บหนังสือ แต่เป็นแหล่งรวมสรรพวิชาล้ำค่าจากคัมภีร์ใบลานและหนังสือสมุดไทย การดูแลรักษาเอกสารโบราณจึงถือเป็น “ภารกิจปฐมบท” ที่เป็นรากฐานสำคัญมาตลอด 120 ปี หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร เป็นแหล่งข้อมูลด้านมรดกภูมิปัญญาของประเทศที่ชนในชาติร่วมกันสร้างสรรค์ ทั้งในรูปแบบของสื่อสิ่งพิมพ์สื่อโสตทัศน์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ และเอกสารโบราณ ก้าวต่อไปของหอสมุดแห่งชาติ คือการขับเคลื่อนสู่ “หอสมุดดิจิทัลแห่งชาติ” เพื่อมุ่งเน้นการเปลี่ยนแปลง รักษาความสมดุลระหว่าง ‘นวัตกรรม’ และ ‘การอนุรักษ์’ เพื่อเป็น “ศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้และสร้างสรรค์ข้อมูลทางบรรณานุกรม :

120 ปี หอสมุดแห่งชาติ: จารึกอดีต บันทึกปัจจุบัน รังสรรค์อนาคต. กรุงเทพฯ : สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, 2569.