บันทึกของแอนน์ แฟร้งค์ หรือ The Diary of a Young Girl เป็นผลงานบันทึกส่วนบุคคลที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางทั้งในฐานะวรรณกรรมและหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของสงครามโลกครั้งที่สอง สมุดบันทึกเล่มเล็กที่เขียนขึ้นโดย แอนน์ แฟร้งค์ เด็กหญิงวัยเพียง 13 ปี ได้บันทึกเรื่องราวของชีวิตท่ามกลางสงครามโลกครั้งที่สอง ถ่ายทอดทั้งความหวาดกลัว ความหวัง ความรัก ความขัดแย้ง และความฝันผ่านมุมมองของผู้ที่ประสบเหตุจากสงครามโดยตรง สมุดบันทึกเล่มนี้มีคุณค่าในฐานะแหล่งข้อมูลชั้นต้นที่ช่วยให้คนรุ่นหลังเข้าใจผลกระทบจากสงครามในมิติของชีวิตมนุษย์ได้อย่างลึกซึ้ง

แอนน์ แฟร้งค์ 

แอนน์ แฟร้งค์ และครอบครัว

           แอนน์ แฟร้งค์ (Anne Frank) เป็นเด็กหญิงเชื้อสายยิวชาวเยอรมัน เกิดเมื่อวันที่ 12 มิถุนายน ค.ศ. 1929 ณ เมืองแฟรงก์เฟิร์ต ประเทศเยอรมนี ภายหลังครอบครัวได้อพยพไปยังกรุงอัมสเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์ เพื่อหลีกหนีนโยบายต่อต้านชาวยิวของพรรคนาซี เมื่อกองทัพเยอรมันเข้ายึดครองเนเธอร์แลนด์ใน ค.ศ. 1940 ชีวิตของชาวยิวถูกจำกัดสิทธิอย่างต่อเนื่อง จนกระทั่งวันที่ 6 กรกฎาคม ค.ศ. 1942 ครอบครัวแฟร้งค์ได้ตัดสินใจหลบซ่อนในห้องลับเหนืออาคารสำนักงานของบริษัท บนถนนปรินเซินครัคต์ และใช้ชีวิตอยู่ที่นั่นเป็นเวลานานกว่า 2 ปี ระหว่างการหลบซ่อน แอนน์ได้บันทึกเรื่องราวต่าง ๆ ลงในสมุดบันทึกปกผ้าตาสก๊อตสีแดงสลับขาว ซึ่งได้รับเป็นของขวัญวันเกิดเมื่ออายุครบ 13 ปี ไม่กี่สัปดาห์ก่อนที่จะเข้ามาหลบซ่อนในห้องลับ แอนน์มักใช้เวลาช่วงบ่ายในการเขียนบันทึกหรือเรียนสิ่งต่างๆ ที่เธอสนใจอยู่เสมอ ในสมุดบันทึกเต็มไปด้วยเรื่องราวและความรู้สึกของเธอ เรื่องความรักที่เกิดขึ้นอย่างลับๆ ในห้องใต้หลังคา การวิพากษ์วิจารณ์คนในห้องลับ ความคิดของเธอต่อโลกใบนี้ เรื่องที่เธอตกตะกอนได้ในแต่ละวัน รวมถึงนิทานอีก 34 เรื่อง นิยายที่เขียนค้างไว้ และประโยคประทับใจจากหนังสือที่เธออ่าน เธอก็บันทึกมันลงไว้ในนั้นด้วยเช่นกัน

           จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นใน ค.ศ. 1944 เมื่อแอนน์ได้ลักลอบฟังประกาศทางวิทยุจากช่อง Radio Oranje ซึ่ง ฟริทซ์ โบลเคสแตง (Frits Bolkestein) รัฐมนตรีชาวดัตช์ที่หลบหนีไปลอนดอนได้เชิญชวนให้ประชาชนชาวดัตช์เก็บรักษาบันทึกและเอกสารเกี่ยวกับสงครามไว้เป็นหลักฐานในอนาคต เพื่อบอกเล่าสิ่งที่ชาวดัตช์เผชิญให้โลกได้รับรู้ แอนน์จึงเริ่มปรับปรุงต้นฉบับใหม่ให้เป็นงานเขียนเชิงบันทึกด้วยความหวังว่าจะตีพิมพ์เป็นหนังสือหลังสงครามสิ้นสุดลง โดยเธอตั้งชื่อเรื่องว่า Het Achterhuis หรือ The Secret Annex ที่แปลว่า ห้องลับส่วนต่อเติม งานเขียนชิ้นนี้ไม่มีตอนจบ บันทึกหน้าสุดท้ายของแอนน์ลงวันที่ไว้เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 1944 ซึ่งเป็น 3 วันก่อนที่เธอจะถูกจับกุม ภายหลังจากนั้นแอนน์ถูกส่งไปยังค่ายกักกันเอาชวิทซ์เพื่อใช้แรงงาน และเสียชีวิตในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1945 ด้วยโรคไข้รากสาดใหญ่ที่ระบาดในค่ายกักกัน
 
              

บันทึกของแอนน์ แฟร้งค์ ฉบับพิมพ์ภาษาไทยโดยสำนักพิมพ์ผีเสื้อ

หลังสงครามสิ้นสุดลง อ๊อตโต้ แฟร้งค์ ผู้เป็นพ่อพยายามตามหาครอบครัวของเขา แต่ก็พบว่าทุกคนได้จากไปแล้ว และเขาเองเป็นคนเดียวจากห้องลับนั้นที่รอดชีวิต มีป กีส์ (Miep Gies) ผู้ช่วยคนสนิทที่คอยช่วยเหลือครอบครัวแฟร้งค์ตอนหลบซ่อน ได้เก็บข้าวของของแอนน์เอาไว้ และนำมาส่งคืนให้กับอ๊อตโต้ เขาจึงได้อ่านบันทึกของแอนน์เป็นครั้งแรก และตัดสินใจทำให้ความฝันครั้งสุดท้ายของลูกสาวเป็นจริงด้วยการตีพิมพ์เป็นหนังสือ บันทึกของแอนน์ตีพิมพ์เป็นครั้งแรกในปี 1947 สองปีหลังเธอจากไป และปัจจุบันได้แปลเป็นภาษาต่างๆ มากกว่า 70 ภาษา ภายหลังมีการนำไปดัดแปลงเป็นทั้งภาพยนตร์ ละครเวที พอดแคสต์ ที่ทำให้ผู้คนได้ฟังเรื่องเล่าของแอนน์อย่างแพร่หลาย 


           

สมุดบันทึกและงานเขียนอื่นๆ ของแอนน์ แฟร้งค์

คุณค่าของบันทึกของแอนน์ แฟร้งค์ มิได้จำกัดอยู่เพียงการเป็นหนังสือขายดี หากยังได้รับการยอมรับในฐานะ “มรดกเอกสาร” (Documentary Heritage) ที่มีคุณค่าต่อมนุษยชาติ โดยใน ค.ศ. 2009 ต้นฉบับบันทึกได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจำแห่งโลก (Memory of the World) ขององค์การยูเนสโก (UNESCO) ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่ออนุรักษ์เอกสารสำคัญที่สะท้อนความทรงจำร่วมของโลก การขึ้นทะเบียนครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าสมุดบันทึกส่วนตัวของเด็กหญิงคนหนึ่งสามารถก้าวข้ามขอบเขตของวรรณกรรมไปสู่การเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ช่วยให้คนรุ่นหลังเข้าใจผลกระทบของสงครามการละเมิดสิทธิมนุษยชน และคุณค่าของสันติภาพ

ข้อมูลอ้างอิงและภาพประกอบ

บันทึกลับของ “แอนน์ แฟรงค์” เด็กหญิงที่ยังคงมีหวัง แม้สงครามจะโหดร้าย.  [ออนไลน์].  สืบค้นเมื่อ 9 กรกฎาคม 2569,  จาก https://becommon.co/life/writer-room-anne-frank

แฟร้งค์, แอนน์.  บันทึกลับ ของ แอนน์ แฟร้งค์ (ฉบับสมบูรณ์).  กรุงเทพฯ: ผีเสื้อ, 2542.

Diaries of Anne Frank.  [ออนไลน์].  สืบค้นเมื่อ 9 กรกฎาคม 2569, จาก https://www.unesco.org/en/memory-world/diaries-anne-frank

เรียบเรียงโดย    นางสาวปริศนา ตุ้มชัยพร  บรรณารักษ์ชำนาญการ

หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี  สำนักศิลปากรที่ 5 ปราจีนบุรี กรมศิลปากร