พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน  ขอเชิญชมนิทรรศการหมุนเวียน เรื่อง "ช้างร้อยม้าร้อย เครื่องสักการะตั้งธรรมหลวง“ พบกับนิทรรศการเผยแพร่ความรู้มรดกศิลปวัฒนธรรม และร่วมสนุกกับกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้แรงบันดาลใจจากต้นทุนทางวัฒนธรรม  Workshop สืบสายลายศิลป์ช้างร้อยม้าร้อย วาดลวดลายช้างร้อยม้าร้อยบนพวงกุญแจแผ่นโลหะ ฟรี! (มีจำนวนจำกัด) พิเศษ!! ชมโบราณวัตถุที่ได้รับความอนุเคราะห์ให้ยืมจัดแสดงประกอบนิทรรศการในครั้งนี้ ประกอบด้วย

        - ช้างร้อย ม้าร้อย คัมภีร์ใบลานเวสสันดรชาดก ๑๓ กัณฑ์ (เขียนเมื่อพุทธศักราช ๒๔๒๓) ผ้าตั้งธรรม กากะเยีย ภาพพระบฏเวสสันดรชาดกโดยพระปลัดพิษณุ ญาณเมธี และสามเณรโรงเรียนนันทบุรีวิทยา วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร อำเภอเมือง จังหวัดน่าน, วัดเจดีย์ ตำบลดู่ใต้ อำเภอเมือง จังหวัดน่าน

        - ช้างร้อย ม้าร้อย จากวัดขึ่งเจริญ ตำบลขึ่ง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน

        - ช้างร้อย ม้าร้อย จากวัดนาหลวง ตำบลนาน้อย อำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน (สร้างเมื่อพุทธศักราช ๒๔๒๔)

 

        ช้างร้อย ม้าร้อย หรือ “จ้างจ๊อย ม้าจ๊อย” เป็นหนึ่งในเครื่องสักการะบูชา เพื่อใช้ประกอบในพิธีประเพณีตั้งธรรมหลวงหรือเทศน์มหาชาติในวัฒนธรรมล้านนา ทำจากแผ่นเงินดุนลายเป็นรูปต่างๆ เช่น สัญลักษณ์อันเป็นมงคล สัญลักษณ์ที่เกี่ยวเนื่องกับคติจักรวาล เป็นต้น สันนิษฐานว่านัยยะสำคัญหนึ่งของการสร้างช้างร้อยม้าร้อย คือ เพื่อเป็นการสร้างสัญลักษณ์แทนทานวัตถุและบริวารของพระเวสสันดร ที่ทรงทรงบำเพ็ญทานครั้งใหญ่ (สัตสดกมหาทาน) หรือตอนที่พระเจ้ากรุงสัญชัยเสด็จไปไถ่ตัวสองกุมารกัญหา-ชาลี โดยมีการใช้ทรัพย์สิน ช้าง และม้า เป็นจำนวนมากถึงหลักร้อย รูปแบบลักษณะมีทั้งรูปแบบที่ทำด้วยกระดาษฉลุลาย เรียกว่า กระดาษต้อง และแบบที่ทำจากแผ่นโลหะดุนลาย เป็นรูปช้าง ม้า วัว ควาย ตลอดจนทาสหญิง ทาสชาย และแก้วแหวนเงินทอง อย่างละ ๑๐๐ รูป เป็นค่าไถ่ นอกจากนั้นยังมีแนวคิดว่าอาจหมายถึง ต้นกัลปพฤกษ์ ต้นไม้สารพัดนึก ซึ่งเป็นต้นไม้ในอุดมคติตามความเชื่อที่ปรากฏในคัมภีร์ทางศาสนา

รูปแบบและลักษณะการสร้างช้างร้อยม้าร้อย ส่วนใหญ่มักทำเป็นแผ่นเงินและดุนลายหรือเขียนลายรูปสัญลักษณ์ต่างๆ หรือทำเป็นวัตถุรูปทรงลอยตัว และเจาะรูร้อยเชือกผูกเข้ากับไม้ และมักปักหรือแขวนอยู่บนแท่นฐานเดียวกัน โดยมีลักษณะรูปแบบแท่นที่หลากหลายตามแต่ละท้องถิ่น เช่น แท่นฐานทรงปราสาท แท่นฐานรูปทรงดอกบัวตูม แท่นฐานรูปช้าง แท่นฐานเสาไม้ประกอบเป็นทรงพุ่มและเจาะรู หรือทำห่วงสำหรับใช้เสียบหรือแขวนช้างร้อยม้าร้อย เป็นต้น

        ผู้สนใจสามารถเข้าชมนิทรรศการ  "ช้างร้อยม้าร้อย เครื่องสักการะตั้งธรรมหลวง“ ได้ตั้งแต่บัดนี้ - เดือนตุลาคม ๒๕๖๙ ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน เปิดวันพุธ - วันอาทิตย์ เวลา ๐๙.๐๐ น. - ๑๖.๐๐ น. ปิดวันจันทร์  - วันอังคาร สอบถามเพิ่มเติม โทร. ๐ ๕๔๗๗ ๒๗๗๗ Facebook: Nan national Museum พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน https://www.facebook.com/NanNationalMuseum1987