สาระอีสาน นำเสนอและเผยแพร่เกร็ดความรู้ต่าง ๆ จากข้อมูลท้องถิ่นตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันและหนังสือสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน และรวมถึงหนังสืออื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง มีให้บริการอยู่ที่หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ ร.๙ นครราชสีมา สำหรับวันนี้นำเสนอเรื่อง เงินตราโบราณ ที่ใช้ในภาคอีสาน ได้แก่ เงินฮ้อย เงินฮาง เงินลาด และเงินตู้ เรียบเรียงโดย นางสาวกุลริศา รัชตะวุฒิ นักภาษาโบราณ เนื้อหามีดังนี้

 

                   ในยุคสมัยก่อนกรุงธนบุรีดินแดนในภาคอีสานของไทยเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านช้างคู่กับอาณาจักรล้านนา และอาณาจักรสุโขทัย ด้วยอาณาจักรล้านช้างมีความเจริญรุ่งเรืองได้แผ่ขยายอาณาเขตไปอย่างกว้างขวาง ได้ปกครองดินแดนสองฝั่งโขง จึงมีปฏิสัมพันธ์ทางการค้าขายและคมนาคมกับอาณาจักรหรือดินแดนใกล้เคียง และได้รับเอาเงินตราจากดินแดนใกล้เคียงเข้ามาใช้ร่วมด้วย

 

                   ในดินแดนภาคอีสานนั้นก็ใช้เงินตราเหมือนกับหัวเมืองต่าง ๆ ในอาณาจักรล้านช้าง โดยใช้เงินแท่ง(แท่งเงิน)เป็นเงินตราสากลที่ใช้แลกเปลี่ยนสินค้า และยังมีเงินตราที่ใช้ในอาณาจักรล้านช้างอีกหลายชนิด

 

                   ต่อมาหลังยุคสมัยกรุงธนบุรีมีการหล่อแท่งเงินให้มีน้ำหนักมาตรฐานเดียวกัน เรียกว่า เงินตู้ และ เงินฮาง (เงินแท่ง) หล่อจากเนื้อเงินบริสุทธิ์ เป็นเงินที่ใช้กันอย่างกว้างขวางในหัวเมืองลุ่มแม่น้ำโขง ส่วนหัวเมืองอีสานได้มีการหล่อเงินเพิ่มอีก 2 ชนิด ได้แก่ เงินฮ้อย และเงินลาด เป็นเนื้อผสมมีราคาค่างวดต่ำกว่า นอกจากนี้ยังรับเงินพดด้วงของภาคกลางมาใช้แลกเปลี่ยนซื้อขายด้วย จนกระทั่งในสมัยรัชกาลที่ 5 มีการปฏิรูปการเงินการคลังใหม่ได้ยกเลิกเงินพดด้วง และมีการก่อตั้งโรงกษาปณ์เพื่อผลิตเหรียญกษาปณ์แทน เงินตราในภาคอีสานจึงเปลี่ยนมาใช้เงินตราที่ผลิตจากโรงกษาปณ์จนถึงปัจจุบัน

 

บรรณานุกรม

มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์. สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน เล่ม 3. กรุงเทพฯ: มูลนิธิ, 2542.

สมศักดิ์ ฤทธิ์ภักดี. ฮ้อย ลาด ฮาง เฮือ ตู้ : อัตลักษณ์แห่งเงินตราอีสานของไทย. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 7 มกราคม 2568, จาก http://coinmuseum.treasury.go.th/.../article...

หนุ่มบางโพ. เงินฮาง-เงินฮ้อย เงินตราโบราณที่ใช้กันในภาคอีสาน และลุ่มแม่น้ำโขง. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 7 มกราคม 2568, จาก https://www.silpa-mag.com/history/article_92723

อุดม บัวศรี. เงินตราอีสาน. ขอนแก่น: ธนาคารแห่งประเทศไทย สำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 2551.