สาระอีสาน นำเสนอและเผยแพร่เกร็ดความรู้ต่าง ๆ จากข้อมูลท้องถิ่นอีสานตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน วันนี้นำเสนอเรื่อง เหล้าอุ หรือ ช้างเรณูนคร วัฒนธรรมกินดื่มของชาวผู้ไทย ที่มากกว่าแค่ความเมา เรียบเรียงโดย นายวรธน พึ่งเฮง เจ้าพนักงานห้องสมุดปฏิบัติงาน เนื้อหามีดังนี้

                   ในทุกพิธีกรรมของชาวผู้ไทย เหล้าอุ หรือ ช้างเรณู คือสื่อกลางแห่งขวัญและความผูกพันของชุมชน แต่ในอดีต ภูมิปัญญานี้กลับถูกจำกัดด้วยกฎหมายที่เอื้อต่อทุนใหญ่ วันนี้ พ.ร.บ. สุราชุมชน 2568 เปิดทางให้ชุมชนผลิตสุราได้อย่างถูกกฎหมาย “สุราเสรี” จึงไม่ใช่แค่สิทธิเสรีภาพของผู้ผลิต แต่คือการปลดปล่อยวัฒนธรรมท้องถิ่น ให้กลับมายืนหยัดอย่างสง่างามในแผ่นดินของตัวเอง

                   “เหล้าอุ” คือเหล้าหมักพื้นบ้านของชาวผู้ไทยหรือภูไท โดยเฉพาะที่อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนม กรรมวิธีในการทำคือ หมักข้าวเหนียว แป้งเหล้า แกลบ และสมุนไพรไทยหลากชนิดใส่ลงในไห บ่มอย่างพิถีพิถันจนเกิดรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์ แล้วเรียกเหล้าในไหว่า “ช้าง” เพราะเวลาดื่มชาวผู้ไทยหรือภูไทจะไม่เรียกว่ากินเหล้าหรือดื่มเหล้า แต่เรียกว่า “ขี่ช้าง” หรือ “ชนช้าง” ซึ่งเหล้าอุโดยคนทั่วไปจะรู้จักกันในชื่อ “เหล้าโท” หรือ “สาโท”

                   เสน่ห์ของเหล้าอุ คือ เป็นผลผลิตจากภูมิปัญญาท้องถิ่นของชาวบ้าน มีรสหวาน กลมกล่อม ดีกรีไม่แรง (5–10 ดีกรี) นิยมดื่มในงานบุญ งานชุมชน หรือต้อนรับแขก โดยจะมีประเพณี “พิธีชนช้างเรณูนคร” ซึ่งเป็นพิธีต้อนรับแขกแบบพื้นบ้าน โดยมีการแสดงศิลปวัฒนธรรมการฟ้อนของชาวผู้ไทยหรือภูไท และปิดท้ายด้วยพิธีชนช้าง

                   พิธีชนช้างของชาวผู้ไทยหรือภูไท คือ การแข่งกันดื่มเหล้าอุของหนุ่มสาว ซึ่งมีกติกาว่าเมื่อหนุ่มสาวชนช้างกัน หากใครถอนริมฝีปากก่อนเป็นฝ่ายแพ้ โดยแข่งกันดูดเหล้าอุจากไหผ่านหลอดไม้ไผ่เล็ก ๆ ที่เรียกว่า “งาช้าง” โดยดื่มไป เติมน้ำในไหไป สร้างความบันเทิงสนุกครื้นเครงให้กับหนุ่มสาว

                   “เหล้าอุ” มิใช่เพียงเครื่องดื่มมึนเมาที่สร้างความสนุกสนานในวงเหล้าเท่านั้น แต่เป็นสัญลักษณ์ของมิตรภาพ การต้อนรับ และสายสัมพันธ์ระหว่างผู้คนในชุมชน สะท้อนวัฒนธรรม ประเพณี และวิถีชีวิตชาวผู้ไทยหรือภูไท เหล้าอุจึงเปรียบเสมือนเป็นเครื่องหมายการต้อนรับผู้มาเยือนอย่างอบอุ่นและจริงใจ ควรค่าแก่การอนุรักษ์ ถ่ายทอด และเผยแพร่ให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้และเข้าใจในคุณค่าของวัฒนธรรมพื้นบ้านอันทรงเสน่ห์นี้อย่างลึกซึ้ง