ส่องอักษรดูสาระ นำเสนอและเผยแพร่เกร็ดความรู้ต่าง ๆ จากคำศัพท์ และองค์ความรู้ที่น่าสนใจในเอกสารโบราณที่มีอยู่ ณ ห้องอีสานศึกษา ของหอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ ร.๙ นครราชสีมา นักภาษาโบราณขอพาไปส่อง อานิสงส์ผลบุญของการบวช เนื้อหามีดังนี้

                     ในช่วงฤดูร้อนกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาที่นอกเหนือจากการทำบุญไหว้พระตามวิถีชาวพุทธแล้ว อีกหนึ่งกิจกรรมที่ได้รับความนิยมอย่างยิ่งในช่วงปิดภาคเรียน คือ การบรรพชาสามเณร ที่จัดขึ้นโดยวัดต่าง ๆ ทั่วประเทศ ซึ่งในบางพื้นที่จัดเป็นโครงการบรรพชาสามเณรภาคฤดูร้อนประจำปี เพื่อเปิดโอกาสให้เยาวชนได้เข้าสู่ร่มกาสาวพัสตร์ ศึกษาพระธรรมวินัย และฝึกฝนจิตใจตามหลักพุทธวิธี อันเป็นการสร้างรากฐานทางจริยธรรมที่เข้มแข็งและร่วมสืบสานพุทธศาสนาให้ยั่งยืนสืบไป

                     การบรรพชานี้ถือเป็นกุศลอันยิ่งใหญ่ในทางพระพุทธศาสนา เพราะเป็นการยกระดับจากสถานะผู้นับถือ (ฆราวาส) ขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของพระรัตนตรัย โดยผลบุญมีอานิสงส์ต่อตัวผู้บวช ดังข้อความในเอกสารโบราณหน้าลานที่ 6 ด้านที่ 1 บรรทัดที่ 4-5 และลานที่ 6 ด้านที่ 2 บรรทัดที่ 1 ความว่า ‘...บุคคลผู้ใดได้บรรพชาในพระศาสนาแล้ว บุคคลผู้นั้นไปในเบื้องหน้า ก็จะได้เป็นอินทร์พรหมบรมจักรเป็นอัครราชาในประเทศน้อยใหญ่และจะประกอบไปด้วยอิสริยยศแลบริวารยศแต่ละสิ่ง ๆ นั้นจะนับจะประมาณมิได้ ด้วยผลอานิสงส์ที่ได้ทรงบรรพชาในพระพุทธศาสนา ฯ...’

                     และตามความเชื่อทางศาสนาดังประโยคที่องค์สมเด็จพระบรมศาสดาตรัสเทศนาอานิสงส์แห่งการบรรพชาอุปสมบทไว้โดยอเนกประการว่า ทาสสฺส อานนฺท ดูกรอานนท์ บุคคลใดมีศรัทธาบรรพชาทาสกรรมกรให้เป็นสามเณร หรือสามเณรี มีอานิสงส์ 4 กัลป์ โดยประโยคนี้สอดคล้องกับข้อความที่ปรากฏในเอกสารโบราณหน้าลานที่ 4 ด้านที่ 1 บรรทัดที่ 3 ความว่า ‘…อันว่าบุคคลหญิงชายจำพวกใดได้มีศรัทธาเลื่อมใสได้โปรดทาสกรรมกรหญิงชายให้บวชเป็นสามเณรสามเณรีในพระศาสนา ชนผู้นั้นก็จะได้ผลานิสงส์ 4 กัลป์...’

                     ซึ่งอานิสงส์แห่งการบรรพชานั้นมิได้จำกัดอยู่เพียงผู้ที่ครองเพศสมณะเท่านั้น หากแต่ยังมีอานุภาพแผ่ไพศาลไปถึงครอบครัวและวงศ์ตระกูล โดยเฉพาะบิดามารดาผู้ที่จะได้รับมหากุศลอันเลิศล้ำจากการบวชของบุตร ดังข้อความที่ปรากฏในเอกสารโบราณหน้าลานที่ 6 ด้านที่ 2 บรรทัดที่ 1-3 ความว่า ‘...ได้บวชลูก บวชหลานเหลนไว้ในพระศาสนาในกาลบัดนี้ ๆ จัดได้ชื่อว่าเป็นญาติในพระศาสนา อันจะกระทำการกุศลสิ่งอื่น ๆ สักหมื่นแสนก็ดีจะได้นับเข้าว่าเป็นญาติในพระศาสนาหามิได้ ฯ คำอันนี้ก็มีมาทำเนียมเยี่ยงอย่างมาแต่กาลปางก่อน...’

                     และเพื่อประจักษ์ถึงบุญอานิสงส์ทีได้รับนั้นไม่มีประมาณทั้งผู้ปกครอง ผู้ที่มีจิตศรัทธาเลื่อมใสและผู้ที่บวช ว่าผลบุญอันยิ่งใหญ่นี้เป็นมหากุศลที่ยากจะคำนวณนับและหาที่เปรียบเปรยมิได้ ดังข้อความที่ปรากฏในเอกสารโบราณหน้าลานที่ 8 ด้านที่ 2 บรรทัดที่ 3-5 ความว่า ‘…บุคคลผู้ใดได้มีศรัทธาบวชลูกบวชหลานเหลนแลภริยาสามีทาสาทาสีและบวชตัวเองไว้ในพระพุทธศาสนา บุคคลผู้นั้นได้ชื่อว่าเป็นญาติในพระศาสนา ฯ อันผลแห่งการบรรพชานี้ล้ำเลิศประเสริฐยิ่งใหญ่นักหนา หาที่จะอุปมามิได้...’

                     การบรรพชาอุปสมบท มิได้เป็นเพียงวิถีปฏิบัติที่สืบทอดมาแต่ครั้งพุทธกาล หรือเป็นเพียงพิธีกรรมตามขนบประเพณีเท่านั้น หากแต่คือการ 'เปลื้องทุกข์' ด้วยความตั้งมั่นที่จะสละความวุ่นวายทางโลก มุ่งสู่มรรควิถีแห่งความสงบอันบริสุทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นชายหรือหญิง ล้วนมีหัวใจสำคัญร่วมกันคือการรักษาธำรงไว้ซึ่งหลักธรรมคำสอนให้ยั่งยืนสืบไป

                     สำหรับโครงการบรรพชาสามเณรภาคฤดูร้อนมักจัดขึ้นในช่วงเดือนมีนาคมถึงพฤษภาคมของทุกปี ตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ โดยทั่วไปโครงการนี้ส่วนใหญ่เป็นการ 'บรรพชาโดยไม่มีค่าใช้จ่าย' เพื่อขยายโอกาสให้เยาวชนทุกกลุ่มได้เข้าถึงหลักธรรมอย่างเท่าเทียม ซึ่งวัดที่ดำเนินโครงการจะมีการประชาสัมพันธ์ข้อมูลให้พุทธศาสนิกชนได้รับทราบอย่างทั่วถึง

                     หากท่านใดสนใจศึกษาคัมภีร์ใบลาน เรียนเชิญได้ที่ห้องอีสานศึกษา ชั้น 2 หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ ร.๙ นครราชสีมา ค่ะ

เรียบเรียงโดย นางสาวกุลริศา รัชตะวุฒิ นักภาษาโบราณ
กราฟิกโดย นายพีรยุทธ กษิติบดินทร์ชัย บรรณารักษ์ปฏิบัติการ